و رحمت او ، با اينحال چه كسى ستمكارتر از آنها كه آيات خدا را تكذيب كردند و از آن روى گردانيدند يافت مىشود ، اما به زودى كسانى را كه از آيات ما روى گردانيدند به خاطر همين اغراض بىدليلشان مجازات شديد خواهيم كرد . تفسير : پاسخ قاطع به بهانه جويان : در آيات قبل ، سخن از ده حكم اساسى و اصولى اسلام در ميان بود ، كه در حقيقت زير بناى بسيارى از احكام اسلامى محسوب مىشود ، و از تعبيراتى مانند : * ( أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوه ) * ( اين راه مستقيم من است ، از آن پيروى كنيد ) و مانند آن برمىآيد كه اين احكام ، مخصوص آئين و مذهب معينى نبوده ، بويژه اينكه تمام آنها از اصولى است كه عقل به روشنى ، آنها را تصديق و تاييد مىكند ، و به اين ترتيب مضمون آيات گذشته بيان احكامى است كه نه تنها در اسلام بلكه در تمام اديان بوده است . به دنبال آن در اين آيات ، مىگويد : « سپس به موسى ، كتاب آسمانى داديم و نعمت خود را بر افراد نيكوكار و آنها كه تسليم فرمان ما و پيرو حق بودند كامل ساختيم » ( * ( ثُمَّ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ تَماماً عَلَى الَّذِي أَحْسَنَ ) * ) . از آنچه گفتيم معنى كلمه « ثم » كه در لغت عرب معمولا براى « عطف با تاخير » مىباشد روشن مىگردد ، و معنى آيه چنين خواهد بود ، نخست به انبياى پيشين ، اين فرمانهاى همگانى و عمومى را ابلاغ كرديم ، سپس به موسى كتاب آسمانى داديم ، و اين برنامه‌ها و تمامى برنامه‌هاى لازم را در آن شرح داديم . به اين ترتيب نيازى به توجيهات مختلف و احيانا ضعيف كه بعضى از مفسران گفته‌اند نخواهيم داشت . ضمنا اين نكته نيز روشن شد كه « * ( الَّذِي أَحْسَنَ ) * » اشاره به تمام كسانى است